RemedialTeaching Abcoude

door wie?

WILMA BRUNIA – DELFOS, LBRT geregistreerd remedial teacher voortgezet onderwijs

Sinds 1998 heb ik in Abcoude een praktijk voor leerbegeleiding. 
Mijn studie remedial teacher voor het voortgezet onderwijs heb ik gevolgd aan het Instituut voor Didactiek en Onderwijspraktijk van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Ik ben geregistreerd lid van de Landelijke Beroepsvereniging voor Remedial Teachers (LBRT).” Sinds december 2001 voldoe ik aan alle eisen voor de registratie.
Jarenlang ben ik werkzaam geweest als docent Frans. Ik heb zowel lesgegeven aan basisschoolleerlingen en middelbare scholieren als aan volwassenen.

groep 7 en 8 basisonderwijs

– SPELLEN
– TECHNISCH LEZEN
– BEGRIJPEND LEZEN
– ENGELS EN FRANS
– REKENEN

SPELLEN
Ondanks voldoende oefening blijft een kleine groep leerlingen moeite houden met de spelling. De spellingfouten zijn bijzonder hardnekkig en de spellingprestaties blijven duidelijk achter bij de rest van de prestaties.
aanpak
Aan de hand van schriftelijk werk breng ik de door de leerling gemaakte fouten onder in een foutenclassificatiesysteem. Op grond van deze analyse kan vervolgens voorzichtig worden geconcludeerd wat de oorsprong van de fout is, zodat gericht kan worden gewerkt aan de remediëring.

TECHNISCH LEZEN
Bij een leerling met een dyslectisch profiel is technisch lezen (hardop lezen) vaak een moeizaam proces. Sommige leerlingen lezen heel nauwkeurig, maar traag. Andere leerlingen lezen juist heel onnauwkeurig en gehaast. Ze raden naar de woorden en geven vaak een synoniem van het woord dat er staat.
aanpak
Afhankelijk van het leesprobleem laat ik de leerling werken met een duidelijk leesbaar of juist met een visueel verzwaard lettertype. We proberen het lezen onder meer te verbeteren door het herhaald lezen van teksten en door het oefenen met bestaande en ook niet bestaande flitswoorden (op de computer). Om het leestempo te verhogen, werk ik met een speciaal snelleesprogramma op de computer.

BEGRIJPEND LEZEN
In de bovenbouw van de basisschool wordt steeds meer aandacht besteed aan begrijpend lezen. In het voortgezet onderwijs neemt deze aandacht alleen maar toe. Het goed begrijpen van schoolboekteksten is daarom uitermate belangrijk, maar bezorgt veel kinderen problemen.
aanpak
In eerste instantie leer ik de leerlingen te letten op tekstkenmerken (titel, illustraties enz.) zodat voorkennis kan worden geactiveerd. Daarna wordt afzonderlijk aandacht besteed aan het begrip op woord/zinsniveau, alineaniveau en tekstniveau. Ook het goed lezen en beantwoorden van vragen maakt deel uit van mijn aanpak.

ENGELS EN FRANS
In de groepen 7 en 8 staat Engels op het lesprogramma. Frans wordt pas in de brugklas aangeboden. Voor leerlingen met een taalleerprobleem lijken uitspraak en schrijfwijze vaak een onneembare hindernis. Ze hebben veel moeite met het inprenten van woorden omdat ze geen systeem in de taal zien en elk houvast missen. Er bestaat een gerede kans dat ze het spoor bijster raken met als gevolg dat ze met een achterstand beginnen in de brugklas.
aanpak
Op een speelse manier breng ik structuur aan in de vreemde talen. Veel voorkomende schrijfwijzen worden per klank gerangschikt. Het uitgangspunt is daarbij de klank en niet de schrijfwijze. Waar mogelijk worden spellingregels aangeleerd en tips gegeven om woorden makkelijker in het hoofd te prenten.

REKENEN
Rekenproblemen kennen uiteenlopende oorzaken. Zo kunnen ze worden veroorzaakt door een zwak ruimtelijk inzicht, een gering getalinzicht en/of een zwak functionerend werkgeheugen. Ook ontstaan er problemen als een leerling zich bepaalde begrippen (oppervlakte, omtrek) onvoldoende eigen maakt of als hij moeite heeft de essentie uit een redactiesom te halen.
aanpak
Altijd is het zaak dat de basisvaardigheden (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen) worden versterkt en waar mogelijk worden geautomatiseerd. Verder leer ik mijn leerlingen bij elke opgave stapsgewijs te werk te gaan. Dat betekent dat je eerst nadenkt over de stappen die je gaat nemen, die stappen vervolgens kort opschrijft en dan pas rustig aan de slag gaat. Zo onstaat er ruimte voor het werken met procenten, breuken, kommagetallen en het metrieke stelsel.

basisvorming voortgezet onderwijs

 SPELLEN NEDERLANDS
– TECHNISCH LEZEN NEDERLANDS
– TEKSTBEGRIP NEDERLANDS
– LEZEN VAN SCHOOLBOEKTEKSTEN
– SPELLEN EN TECHNISCH LEZEN FRANS, DUITS EN ENGELS
– GRAMMATICA NEDERLANDS, FRANS, DUITS EN ENGELS

SPELLEN NEDERLANDS
Een kleine groep leerlingen blijft moeite houden met de spelling. Hun spellingfouten zijn bijzonder hardnekkig en de spellingprestaties blijven duidelijk achter bij de rest van hun prestaties.
aanpak
Aan de hand van schriftelijk werk breng ik de door de leerling gemaakte fouten onder in een foutenclassificatiesysteem. Op grond van deze analyse kan vervolgens voorzichtig worden geconcludeerd wat de oorsprong van de fout is, zodat gericht kan worden gewerkt aan de remediëring.

TECHNISCH LEZEN NEDERLANDS
Bij een leerling met een dyslectisch profiel kan hardop lezen een moeizame bezigheid zijn. Sommige leerlingen lezen heel nauwkeurig, maar traag. Andere leerlingen lezen juist heel onnauwkeurig en gehaast. Ze raden naar de woorden en geven vaak een synoniem van het woord dat er staat.
aanpak
Afhankelijk van het leesprobleem laat ik de leerling werken met een duidelijk leesbaar of juist met een visueel verzwaard lettertype. We proberen het lezen onder meer te verbeteren door het herhaald lezen van teksten. We gebruiken de computer bij het oefenen met flitswoorden. De leerling doet oefeningen met bestaande of niet bestaande woorden die langs’flitsen’.  Om het leestempo te verhogen, werk ik met een speciaal snelleesprogramma op de computer.

TEKSTBEGRIP NEDERLANDS
In het voortgezet onderwijs wordt steeds meer aandacht besteed aan tekstbegrip. Het goed begrijpen van teksten is uitermate belangrijk, maar bezorgt veel kinderen problemen.
aanpak
Voor het goed begrijpen van een tekst wordt gewerkt aan begripsverbetering op woord/zinsniveau, alineaniveau en tekstniveau. 
In eerste instantie leer ik de leerlingen te letten op tekstkenmerken (titel, illustraties enz.) zodat voorkennis kan worden geactiveerd. Ik gebruik daarbij zoveel mogelijk teksten die de leerling als huiswerk heeft voor één van de zaakvakken.

LEZEN VAN SCHOOLBOEKTEKSTEN
In het voortgezet onderwijs moeten leerlingen grote hoeveelheden informatie verwerken. Er wordt van hen verwacht dat zij in staat zijn die informatie zelfstandig te bestuderen. Juist het ordenen van die informatie kost veel moeite.
aanpak
Ik pas mijn begeleiding aan de sterke kant van de leerling aan. Dat kan de visuele kant (het leren maken
van een mindmap) zijn, maar ook de auditieve (het leren maken van een kolommenschema).
In dergelijke mindmaps of schema’s komen kern, hoofdzaak en bijzaak te staan. Om met succes zo’n schema
of mindmap te maken, is begrip essentieel. Aan de hand van de schoolboekteksten wordt geoefend met
het aanleren van leesstrategieën.

SPELLEN EN TECHNISCH LEZEN FRANS, DUITS EN ENGELS
Leerlingen met lees- en spellingproblemen hebben veel moeite met het inprenten van woorden. Ze missen elk houvast. Een paar keer bekijken is niet genoeg. Ze krijgen zodoende minder woordbeelden in het geheugen. Daardoor leren ze minder woorden en de woorden, die ze leren, onthouden ze minder goed. Bovendien halen ze woorden uit de verschillende vreemde talen door elkaar.
aanpak
Bij mijn aanpak ligt de nadruk op de uitspraak en de betekenis van het vreemde woord. Ik probeer de leerling meer houvast te bieden door middel van diverse technieken zoals het werken met klankspellinglijsten, het aanleren van regels in woorden en het geven van tips bij het inprenten van woorden met een lastige spelling.

GRAMMATICA NEDERLANDS, FRANS, DUITS EN ENGELS
Grammatica wordt in schoolboeken vaak versnipperd aangeboden. Daardoor hebben kinderen met lees- en spellingproblemen soms moeite de grammatica onder de knie te krijgen.
aanpak
Door te werken met een schema en een stappenplan maak ik de grammatica overzichtelijk en beheersbaar. De kinderen wordt aangeleerd stapsgewijs te werk te gaan, waardoor de kans op (slordige) fouten aanzienlijk vermindert.

tweede fase voortgezet onderwijs

– TEKSTBEGRIP NEDERLANDS
– LEZEN VAN SCHOOLBOEKTEKSTEN
– TEKSTBEGRIP VREEMDE TALEN
– LUISTER- EN KIJKVAARDIGHEID TALEN

TEKSTBEGRIP NEDERLANDS
Als leerlingen problemen hebben met tekstbegrip dan komt dat vaak omdat ze zich beperken tot het lezen van wat er staat en geen verbanden leggen. Ook kan het zijn dat er geen gebruik wordt gemaakt van kennis waarover ze al beschikken. 
aanpak
Een goede lezer is tijdens het lezen altijd actief. Om een tekst te doorgronden moet hij niet alleen de betekenis van de woorden kennen, maar moet hij ook de bedoeling van een tekst begrijpen. Het begrip van de tekst vergemakkelijkt bovendien het begrijpen van minder bekende woorden: er is sprake van voorspellend, anticiperend lezen. Hierbij is het belangrijk dat gebruik wordt gemaakt van “kennis uit eigen bezit” (alles wat je al weet over het onderwerp). Ook het stellen van een leesdoel is belangrijk. Er moet gericht worden gelezen, zoekend naar relevante informatie. Tot slot moet er controle plaatsvinden om te zien of de tekst goed is begrepen.
Ik leer de leerlingen diverse leesstrategieën aan en leer ze deze strategieën adequaat in te zetten

LEZEN VAN SCHOOLBOEKTEKSTEN
In het voortgezet onderwijs moeten leerlingen grote hoeveelheden informatie verwerken. Er wordt van hen verwacht dat zij in staat zijn die informatie zelfstandig te bestuderen. Juist het ordenen van die informatie kost veel moeite.
aanpak
Ik pas mijn begeleiding aan de sterke kant van de leerling aan. Dat kan de visuele kant (het leren maken van  
een mindmap) zijn, maar ook de auditieve (het leren maken van een kolommenschema). In dergelijke mindmaps
of schema’s komen kern, hoofdzaak en bijzaak te staan. Om met succes zo’n schema of mindmap te maken,
is begrip essentieel. Aan de hand van schoolboekteksten wordt geoefend met het aanleren van leesstrategieën.

TEKSTBEGRIP VREEMDE TALEN
Teksten in een vreemde taal zijn voor iedereen moeilijker dan teksten in de moedertaal omdat niet van alle woorden de betekenis bekend zal zijn. Het ligt voor de hand dat leerlingen daarbij eveneens aanpak-  en/of begripsproblemen zullen hebben. 
aanpak 
Leerlingen bij wie het lezen van teksten in een vreemde taal problemen oplevert, leer ik strategieën aan waardoor zij zelf de baas worden over een tekst. Zo wordt de leerling bijvoorbeeld geleerd zich te oriënteren op de inhoud, de grote lijn te vinden en de kern uit een alinea te halen. Daarnaast werken we aan het vergroten van de woordenschat en aan het herkennen van grammaticale constructies.

LUISTER- EN KIJKVAARDIGHEID TALEN
Problemen met de luister- en kijkvaardigheid kunnen verschillende oorzaken hebben. Zo kan er sprake zijn van geheugen- en/of concentratieproblemen, onvoldoende kennis van de vreemde taal of onvoldoende beheersing van strategieën en/of verkeerde toepassing daarvan. 
aanpak
Voor het goed begrijpen van het gesproken woord moeten verschillende luisterstrategieën worden ingezet. Luisterstrategieën zijn bijvoorbeeld het mobiliseren van voorkennis, het herkennen van kernwoorden, het letten op intonatie, zinsmelodie en lichaamstaal (kijkvaardigheid).
Het is dus belangrijk er achter te komen welke aanpak de leerling heeft. Dat doe ik door samen met hem toetsen door te nemen en naar de werkwijze te vragen. Afhankelijk van de oorzaak van de problemen zal vervolgens gerichte remediëring plaatsvinden.

welke hulp?

– REMEDIAL TEACHING
– SIGNALERINGSONDERZOEK DYSLEXIE
– LEER- EN WERKMETHODEN
– LEERGESPREKKEN
– BIJLES FRANS
 

REMEDIAL TEACHING
Remedial teaching is een gerichte vorm van ondersteuning bij leerproblemen. De vorm van remedial teaching die wordt gegeven is afhankelijk van de (ernst van de) leerproblemen die een leerling tengevolge van een leerstoornis ondervindt. Remedial teaching is iets anders dan bijles of huiswerkbegeleiding, omdat remedial teaching veel meer is gericht op een blijvende verandering in leerstijl en aanpak.

De leerlingen aan wie ik remedial teaching geef, kampen doorgaans met één of meer van de volgende leerproblemen: spellingproblemen, leesproblemen, woordvindingsproblemen, geheugenproblemen, concentratieproblemen, verwerkingsproblemen en ordeningsproblemen. Deze problemen zijn dikwijls het gevolg van dyslexie, taalzwakte, dyscalculie, rekenzwakte, AD(H)D of van een stoornis in het autistische spectrum (ASS).

SIGNALERINGSONDERZOEK DYSLEXIE
De remedial teacher voortgezet onderwijs biedt de mogelijkheid een didactisch onderzoek uit te voeren naar dyslexie. Als de uitkomst van dat onderzoek wijst in de richting van dyslexie kan een dyslexieverklaring worden aangevraagd. Voor die verklaring is nader psychologisch onderzoek noodzakelijk. Ik werk daarvoor samen met enkele orthopedagogen/psychologen met de specialisatie dyslexie, die bevoegd zijn dat deel van het onderzoek uit te voeren.

LEER- EN WERKMETHODEN
Eén van de oorzaken van achterblijvende resultaten kan simpelweg gelegen zijn in een slechte huiswerkplanning. Het spreiden van de te leren stof voor overhoringen of proefwerken over meer dagen is vaak noodzakelijk. Ik leer de leerling de opgegeven stof in kleine porties te verdelen en een studierooster op te stellen. Ook leer ik hem hoe eerder geleerde stof het beste kan worden herhaald.

LEERGESPREKKEN
Leergesprekken vormen een middel om leerlingen te leren op welke manier zij hun leergedrag kunnen veranderen om ontstane problemen te verminderen. In de gesprekken wordt de leerling begeleid in het vinden van een leeraanpak die het beste bij hem past. In een leergesprek kunnen bijvoorbeeld opdrachten of toetsen worden besproken met het doel van de ervaringen te leren. Het is niet zo zeer de bedoeling om te bekijken of iets goed of fout is, maar veel meer om er achter te komen welke handelwijze voor deze leerling het beste is. Niet alle leerlingen zijn meteen gemotiveerd voor veranderingen. Door te werken aan doelen die de leerling zelf stelt en door het ervaren van succes, neemt de motivatie voor moeilijke veranderingen geleidelijk toe.

BIJLES FRANS
Bijles Frans is bestemd voor leerlingen die normaal gesproken zelf in staat zijn de taal onder de knie te krijgen. Er zijn echter omstandigheden (tempo, nieuwe leerkracht, achterstand enz. ) waardoor dat tijdelijk niet lukt. Door de stof op een andere manier aan te bieden, probeer ik een frisse kijk op het vak te geven, waarna de leerling weer zelfstandig verder kan. Daar waar nuttig en nodig zal ik ook elementen uit de remedial teaching inzetten.  

gang van zaken

Als ouders hun kind bij mij aanmelden, vindt er eerst een gesprek plaats met de leerling (het liefst samen met de ouders) om er achter te komen welke problemen er zijn en wat we er samen aan zouden kunnen doen. Dat eerste gesprek is kosteloos.

De begeleiding begint met het opstellen van een begeleidingsplan, waarin ik aangeef de verwachte duur van de begeleiding, het beoogde resultaat en de benodigde (zelf)werkzaamheid van de leerling. Alvorens zo’n plan op te stellen kan het nodig zijn de leerling te testen.
Tussentijds en na afloop van de periode van begeleiding neem ik diagnostische toetsen af om te kijken of de begeleiding aanslaat. Het resultaat daarvan bespreek ik met de leerling, de ouders en indien gewenst de school. Dat kan leiden tot het besluit de begeleiding op dezelfde voet voort te zetten, het begeleidingsplan aan te passen en de begeleiding te continueren dan wel de begeleiding te beëindigen.
Met toestemming van de ouders stuur ik mijn begeleidingsplan naar de mentor/leerkracht of de zorgcoördinator/interne begeleider. Zo kan er op school rekening worden gehouden met wat ik met de leerling doe. Andersom word ik graag op de hoogte gehouden van de resultaten en leerproblemen op school teneinde mijn hulp daarop te kunnen afstemmen. Door ouders en school nauw bij de lessen remedial teaching te betrekken, wordt de kans op succes vergroot. 

condities

kosten
De kosten voor remedial teaching zijn afhankelijk van lesduur en lesfrequentie. Aan het opstellen van het begeleidingsplan en de eindevaluatie zijn kosten verbonden. Een intakegesprek is gratis. De kosten voor remedial teaching of bijles bedragen € 65 per klokuur.
lestijden
In principe geef ik kinderen uit het basisonderwijs een les van drie kwartier en leerlingen uit het voortgezet onderwijs een les van een uur. In de schoolvakanties worden doorgaans geen lessen gegeven, maar soms wordt een vakantie juist benut om een inhaalslag te maken.
afzeggen
Bij het vaststellen van mijn condities ga ik ervan uit dat ik tijd vrij maak voor een leerling. Afzeggen moet daarom minimaal 24 uur van te voren gebeuren; zo niet dan wordt het normale lestarief in rekening gebracht. Bij tijdig afzeggen wordt in eerste instantie geprobeerd een vervangend tijdstip te vinden voor een lesuur. Lukt dat niet, dan vervalt de les.Als ouders hun kind bij mij aanmelden, vindt er eerst een gesprek plaats met de leerling (het liefst samen met de ouders) om er achter te komen welke problemen er zijn en wat we er samen aan zouden kunnen doen. Dat eerste gesprek is kosteloos.

dyslexie

Dyslexie is een stoornis die wordt gekenmerkt door een hardnekkig probleem met het aanleren en/of vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau (Stichting Dyslexie Nederland) . Hoe jonger iemand is, hoe makkelijker dyslexie is te herkennen en hoe groter de kans op een succesvolle behandeling. Naarmate een kind met dyslexie ouder is, des te meer compensatiegedrag hij zal vertonen om zijn handicap te verbergen en niet uit de toon te vallen. Het herkennen wordt dan moeilijker. Een oudere leerling met dyslexie kan soms worden herkend aan een trage, haperende manier van lezen of juist aan een snelle, radende leesstijl. Ook kan hij opvallen doordat er in zijn schriftelijk werk veel spellingfouten zitten, fouten die niet passen bij het niveau en de leeftijd van de leerling. Die fouten zijn bijzonder hardnekkig en verdwijnen niet door iets tien keer over te schrijven. Er kan bovendien sprake zijn van een slecht handschrift. Er wordt dan krampachtig geschreven met als gevolg hanenpoten.